Praca na wysokości to jedno z najbardziej wymagających i ryzykownych zajęć, jakie można wykonywać. Niezależnie od tego, czy chodzi o montaż konstrukcji stalowych, pracę na dachu, czy choćby malowanie elewacji – każdy, kto wchodzi na rusztowanie, musi mieć stuprocentową pewność, że jego zdrowie i sprawność psychofizyczna pozwalają mu działać bezpiecznie. Z tego względu przepisy prawa pracy jednoznacznie wskazują, że pracownicy wykonujący obowiązki powyżej 3 metrów od poziomu podłogi muszą przejść badania wysokościowe. Dlaczego to takie ważne? Jak wygląda wizyta u lekarza medycyny pracy? I jakie inne badania mogą być wymagane w zależności od rodzaju stanowiska?
Dlaczego badania wysokościowe są obowiązkowe?
Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że dobry wzrok i pewny krok wystarczą, aby bezpiecznie pracować na wysokości. Niestety, organizm człowieka bywa nieprzewidywalny. Zaburzenia równowagi, chwilowe problemy z koncentracją, a nawet lekki zawrót głowy mogą prowadzić do tragedii.
Badania wysokościowe mają na celu wykluczenie wszelkich przeciwwskazań zdrowotnych, które mogłyby stanowić zagrożenie zarówno dla samego pracownika, jak i jego współpracowników. Do takich przeciwwskazań należą m.in.:
zaburzenia równowagi,
choroby neurologiczne (np. padaczka),
wady wzroku i słuchu,
choroby układu krążenia,
skłonność do utraty przytomności,
przewlekłe zaburzenia lękowe (np. silny lęk wysokości).
Pracodawca nie może dopuścić do pracy osoby, która nie ma aktualnego orzeczenia lekarskiego potwierdzającego zdolność do pracy na wysokości.
Jak wygląda w praktyce badanie wysokościowe?
Badania wysokościowe przeprowadzane są w poradni medycyny pracy. Zwykle składają się z kilku etapów:
Wywiad lekarski – lekarz zbiera informacje o stanie zdrowia, przebytych chorobach, urazach i aktualnie przyjmowanych lekach.
Badania okulistyczne – sprawdzana jest ostrość wzroku, widzenie stereoskopowe (przestrzenne) oraz widzenie barw.
Badania laryngologiczne – ocena słuchu i narządu równowagi. To niezwykle ważne, ponieważ nawet drobne zaburzenia błędnika mogą stanowić poważne ryzyko.
Badanie neurologiczne – wyklucza choroby układu nerwowego, które mogłyby powodować utratę przytomności lub problemy z koordynacją.
Badania dodatkowe – w niektórych przypadkach lekarz może zlecić EKG, badania laboratoryjne lub konsultacje u innych specjalistów.
Badania wysokościowe można wykonać w Centrum Medycznym POLMED, gdzie dostępni są specjaliści z odpowiednim doświadczeniem. Placówki oferują kompleksową diagnostykę: od badań okulistycznych i laryngologicznych, po konsultacje neurologiczne, wszystko w jednym miejscu. Dzięki temu cała procedura przebiega sprawnie, a orzeczenie lekarskie zwykle wydawane jest tego samego dnia. To wygodne rozwiązanie zarówno dla pracowników, jak i pracodawców, którzy chcą szybko i bez zbędnych formalności spełnić wymogi prawa pracy.
Jak przygotować się do badań wysokościowych?
Choć sama procedura nie jest skomplikowana, warto odpowiednio się przygotować, aby badania przebiegły sprawnie i bez dodatkowego stresu. Przede wszystkim dobrze jest:
przyjść wyspanym i wypoczętym – zmęczenie może zafałszować wyniki badań, np. w testach równowagi,
unikać alkoholu oraz dużych ilości kawy czy napojów energetycznych na dzień przed wizytą,
zabrać ze sobą dokumentację medyczną (wyniki wcześniejszych badań, wypisy ze szpitala, listę przyjmowanych leków),
założyć wygodne ubranie, w którym łatwo będzie wykonać proste testy ruchowe.
Takie przygotowanie pozwala lekarzowi rzetelnie ocenić stan zdrowia, a pracownikowi szybciej uzyskać pozytywne orzeczenie i wrócić do obowiązków zawodowych.
A co z badaniami sanitarno-epidemiologicznymi?
Warto pamiętać, że w niektórych branżach pracodawca może wymagać nie tylko badań wysokościowych, ale również innych orzeczeń lekarskich. Dobrym przykładem są badania sanitarno-epidemiologiczne.
Dotyczą one osób mających kontakt z żywnością, wodą przeznaczoną do spożycia lub pracujących w warunkach, gdzie istnieje ryzyko przenoszenia chorób zakaźnych. Choć na pierwszy rzut oka nie mają one wiele wspólnego z pracą na rusztowaniu, to w przypadku firm budowlanych realizujących inwestycje w zakładach spożywczych czy na obiektach użyteczności publicznej, posiadanie aktualnych badań sanitarno-epidemiologicznych bywa dodatkowym wymogiem.
Jak często trzeba powtarzać badania?
Badania wysokościowe, podobnie jak inne badania medycyny pracy, mają określony termin ważności. Zazwyczaj orzeczenie wydawane jest na okres od 1 do 3 lat, w zależności od wieku pracownika i charakteru wykonywanej pracy. W przypadku stwierdzenia drobnych nieprawidłowości lekarz może skrócić okres ważności badań, aby mieć możliwość częstszej kontroli stanu zdrowia pracownika.
Podsumowanie
Praca na wysokości to duża odpowiedzialność i jeszcze większe ryzyko. Dlatego badania wysokościowe nie są biurokratycznym wymysłem, ale realnym zabezpieczeniem życia i zdrowia. Dzięki nim pracodawca ma pewność, że jego pracownik jest zdolny do pracy w wymagających warunkach, a sam pracownik zyskuje poczucie bezpieczeństwa.
