logotyp
Dr hab. Radosław Pawelec

Dr hab. Radosław Pawelec, prof. UW

Uratowane słowo: trefny

rozmawiała: Aleksandra Kloza

Podziel się Wykop Zaćwierkaj 
Najciekawsze słowo, z grupy wyrazów wycofujących się z użycia, to „trefny”. Jest to przymiotnik, którego dziś używamy w odniesieniu np. do towarów – towar trefny to taki, który pochodzi z przestępstwa. Słowo to jest więc ograniczone środowiskowo - trefny oznacza nielegalny.
Ten wyraz z wielu powodów zasługuje na uwagę – przede wszystkim ze względu na swoje pochodzenie. Wywodzi się z języka jidysz (jidysz "treif”, hebr. "trefa"), w którym jest to znaczeniowe przeciwieństwo słowa koszerny. „Trefny” oznacza: nieczysty, niespełniający poleceń, przepisów Talmudu dotyczących zachowania obrzędowej czynności. Trefne może być np. jedzenie niespełniające tradycji religii żydowskiej. Wyraz ten przypomina nam dawną kulturę żydowską. Jest to również słowo epoki przełomu po roku 1989, kiedy to temat żydowski przestał być tabu, zaczęto używać nazw obcych, także żydowskich, wtedy pojawiła się m. in. koszerna wódka.
Drugi powód przesądzający o tym, że słowo to jest ciekawe - to homonimia, a więc drugi sens, zupełnie niezwiązany z pierwszym znaczeniem. Trefne oznacza śmieszne np. powiedzenie. Jest to zapożyczone z języka węgierskiego, w którym ‘trefas’ oznacza wzbudzający śmiech, dowcipny, zabawny.
Dziś słowo trefny jest mało znane, jego etymologia także jest obca. Dochodzi do rozmywania się jego znaczenia i w mowie potocznej używane jest jako synonim słowa zły.

Dofinansowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Ojczysty - dodaj do ulubionych 2018.

OJczysty - dodaj do ulubionych